Türk Lirası’nın (TL) döviz karşısında değer kaybetmesi inşaat sektöründeki yatırımları düşürdü. Hem yurt dışından gelen hem de ülkemizde üretilen malzemelerin döviz üzerinden satılması ciddi fiyat farklarının oluşmasına yol açtı. Geliri döviz üzerinden olan yabancı yatırımlar bu durumdan pek etkilenmese de ülkemizdeki inşaat yatırımları yüzde 70-80 civarında düşüş yaşadı. Devlet ihalelerindeki sözleşmelerde “Fiyat farkı ödenmez” ibaresinin yer alması, dövizle ortaya çıkan fiyat farkından dolayı ihalelerin durmasına neden oldu. KIBRIS’a konuşan İnşaat Taşeronları Birliği Başkanı Osman Amca, TL’nin değer kaybetmesiyle arsadan tuğlaya, demirden betona her şeye zam geldiğini belirterek, inşaat taşeronlarının birçoğunun önünü göremediği için mesleği bırakma noktasına geldiğini, ancak mücadele etmeye devam edenlerin de olduğunu kaydetti.
Kıbrıs Türk İnşaat Müteahhitleri Birliği Başkanı Cafer Gürcafer, inşaat sektörünün dövizdeki hareketlenme sonrasında darmadağın bir hale geldiğini dile getirerek, iç piyasadaki konut satışlarının yüzde 80 civarında düştüğünü, devlet ihalelerindeki sözleşmelerde “Fiyat farkı ödenmez” ibaresinin yer alması sonucu dövizle ortaya çıkan fiyat farkından dolayı ihalelerin de durduğunu açıkladı. Amca: Maliyetler 2 kat arttı İnşaat Taşeronları Birliği Başkanı Osman Amca, inşaat sektörünün dövizdeki hareketlenmeden olumsuz etkilendiğini belirterek, tüccarların döviz yükselince fiyatları arttırdığını ancak döviz düşünce fiyatlarda indirime gitmediğini kaydetti. Amca, bütün girdilerin döviz üzerinden olması nedeniyle TL’nin her değer kaybedişinde her şeyin otomatik bir şekilde yükseldiğini dile getirdi. KKTC’de üretilen inşaat malzemelerinin bile dövizle satıldığına işaret eden Amca, hükümetin bunlara el atması gerektiğini kaydetti. Amca, dövizdeki dalgalanmadan dolayı ciddi bir fiyat farkının ortaya çıktığını dile getirerek, inşaat alanında iş yaptıracak olanların artık 3 defa düşündüğünü ifade etti. Bir inşaat için baştan sona ihtiyaç duyulan unsurlar hakkında da bilgi veren Amca, “Önce uygun bir arsa alırsınız. Daha sonra betonarme işlemleri yapmaya başlarsınız.
Kalıp, demir, kum gibi ihtiyaçları karşılarsınız. Yani arsa ve gereken malzemeleri karşılamanız gerekir” dedi. Amca, 10 yıl önce 5 bin 500 metrekarelik bir arsanın 3 bin 500 – 4 bin sterline, 2 yıl önce 50 bin sterline satıldığını hatırlatarak, şu an ise 80 – 100 bin sterlinden aşağıya arsa bulunamadığını söyledi. Tuğlanın adedinin dövizin yükselmesinden önce 2 TL olduğuna, krizin başlamasıyla 4.15 TL’ye çıktığına, şu an ise 7.50 TL’den satıldığına dikkat çeken Amca, 50 kiloluk çimentonun 20 TL’den 85 TL’ye, bir ton demirin 400 dolardan 800 – 900 dolara çıktığını vurguladı. Amca, “Çimentonun pahalı olması demek, betonun pahalı olması demektir. Tuğlanın pahalı olması sıvanın pahalı olması demektir. Yani birbirine bağlantılı olan tüm iş kolları yükseldi.
Bu yüzden herkes bir adım geri duruyor” şeklinde konuşarak, mesleklerinin ve geçim kaynaklarının bu olduğunu, yapacak bir şey olmadığını söyledi. İnşaata yeni başlayacak olanların önünü göremediği için faaliyetlerini durdurduğuna işaret eden Amca, başlayanların ise bitirip bitiremeyeceği konusunda tereddüt yaşadığını anlattı. Birçok kişinin artık bu meslekten vazgeçeceği ve yatırım yapmayacağı öngörüsünde bulunan Amca, çok ciddi sıkıntılar yaşanacağının altını çizdi. Amca, dövizdeki hareketliliğin yarattığı pahalılıktan dolayı inşaat yatırımlarında yüzde 50’den fazla düşüş yaşandığını belirterek, herkesin vazgeçmediğini, önünü görebildiği kadarıyla mücadeleye devam edeceğini kaydetti. En önemli sorunun dışarıdan gelen yatırımcılarda hissedileceğini dile getiren Amca, önceki dönemlerde fiyatlar düşük olduğu için dışarıdan rağbet gördüğünü ancak şu an fiyatların arttığını ifade etti. Amca, ülkemizde, bir apartman dairesinin 45-55 bin sterlin, bir villanın 100-130 bin sterlin civarında maliyetinin olduğunu anımsatarak, bu fiyatların şu an iki katına çıktığını söyledi. Kuzey Kıbrıs’taki fiyatların diğer ülkelere göre üçte bir fiyatında ucuz olduğunu hatırlatan Amca, insanların bu nedenle Kuzey Kıbrıs’a gelmeyi tercih ettiğini ancak şu an fiyatlar yükselince bu kişilerin de etkilendiğini ifade etti. Amca, inşaat sektöründeki krizin pandemiden önce başladığına işaret ederek, Covid-19 ve dövizle dayanamayacak duruma geldiklerini vurguladı.
Asgari ücretin 7 bin TL’ye çıkmasının da kendilerini etkilediğine dikkat çeken Amca, inşaat sektörünün krizin doruğunda olduğunu anlattı. Amca, inşaat sektöründeki gelir ve giderin dövize endeksli bir şekilde ödenmesi gerektiğinin altını çizerek, bu adımın sektörün nefes almasını sağlayacağı üzerinde durdu. Hükümetlerin, sivil toplum örgütlerinin ve diğer paydaşların masaya oturarak uzun süreli adımlar atacağına işaret eden Amca, aydınlığa gidinceye kadar hep birlikte mücadele edilmesi gerektiğini vurguladı. Gürcafer: Döviz yükseldi, ihaleler durdu Kıbrıs Türk İnşaat Müteahhitleri Birliği Başkanı Cafer Gürcafer, inşaat sektörünün dövizdeki hareketlenme sonrasında darmadağın bir hale geldiğini belirterek, özellikle devlete yönelik faaliyetlerinin olumsuz etkilendiğini kaydetti. Gürcafer, devlete yapılan işlerle ilgili düzenlenen sözleşmelerin içerisinde “Hiçbir şekilde fiyat farkı verilmez” şeklinde bir ifadenin yer aldığını dile getirerek, dövizin yükselmesiyle oluşan fiyat farkının ödenmemesi nedeniyle devletten alınan ihalelerin durduğunu, başlanmamış ihalelerin ise iptal edilmeye çalışıldığını ifade etti.
Başlamış olanların yapıldığı kadarıyla ödenmesi, daha sonra iptal edilmesi ve tekrar ihale edilmesi düşüncesinde olduklarına işaret eden Gürcafer, sözleşmelerdeki bu maddenin değişmesi için yıllardır çağrıda bulunduklarını, dövizi hatırlattıklarını ancak kimsenin bu çağrıya cevap vermediğini vurguladı. Gürcafer, Türkiye’deki sözleşmelerde fiyat farkının hangi durumlarda ve nasıl verileceğiyle ilgili bir ibarenin bulunduğuna dikkat çekerek, fiyat farkını alacakları için Türkiye’deki ihalelerin devam ettiğini bildirdi. “Fiyat farkı yoktur” ifadesinin “Döviz ne kadar yükselirse yükselsin, sözleşmede yer alan fiyatta ödeme alacaksınız” anlamına geldiğinin altını çizen Gürcafer, buna karşı çıktıklarını ve çalışmaları durdurduklarını söyledi. Gürcafer, her şeyin yavaş yavaş dövize endeksleneceğini söyleyerek, TL’nin döviz karşısında istikrarsız olması nedeniyle piyasanın dövizi tercih ettiğinin altını çizdi. İnşaat sektöründeki hammaddeyi üreten kişilerin girdi maliyetlerinin de döviz üzerinden geldiğini belirten Gürcafer, “Bir çimento fabrikası düşünün bütün hammaddesi dövize endeksli.
Akaryakıt, petrol ürünleri dövize endeksli. Dolayısıyla TL istikrara kavuşmadığı sürece piyasa dövizi tercih etmeye devam edecek. Maliye Bakanlığı ve Ticaret Dairesi istediği kuralı getirsin bu böyle devam edecektir. Çünkü ülkede serbest piyasa ekonomisi vardır. Bu sorunun çözümü ekonominin iyileşmesinden geçer” şeklinde konuştu. Gürcafer, dövizdeki bu hareketlenmenin ülkedeki tüm sektörleri olduğu gibi inşaat sektörünü de oldukça etkilediğine işaret ederek, sadece geliri döviz olan yabancılara yönelik yatırımların etkilenmediğini söyledi. İç piyasaya yönelik yapılan konutların satışlarının tamamen durduğuna dikkat çeken Gürcafer, iç piyasada yüzde 70-80 civarlarında düşüş yaşandığını vurguladı.
